Barlow
Barlow Semi Condensed

Baca Neden Çekmez, Neden Geri Basar? Nedenleri ve Çözümü

Baca çekişinin nasıl oluştuğunu, çekişi bozan nedenleri, geri basmanın neden tehlikeli olduğunu ve baca çekmediğinde ne yapılması gerektiğini anlatıyoruz.

Palmiye Baca Sistemleri teknik ekibiYayın: 6 dk okuma

Eğimli çatıdan yükselen paslanmaz baca

Bir bacanın görevi, cihazın ürettiği atık gazı güvenle dışarı atmaktır. Baca bu gazı yeterince hızlı çekemezse baca çekmiyor deriz. Gaz dışarı çıkamayıp cihazın bulunduğu ortama dönüyorsa buna geri basma (geri tepme) denir. En sık nedenler yanlış çap, yetersiz yükseklik, rüzgâr etkisi, kaçak ya da tıkanma ve ortamda yeterli yanma havası olmamasıdır.

Önce güvenlik: Duman ya da baca gazı ortama geri basıyorsa cihazı kapatın, pencereleri açıp ortamı havalandırın ve ortamdan çıkın. Baca gazında kokusuz ve renksiz karbonmonoksit bulunabilir. Doğalgaz kokusu ya da zehirlenme belirtisi varsa 187 Doğalgaz Acil hattını arayın. Cihazı, sorun giderilmeden yeniden çalıştırmayın.

Baca çekişi nedir, nasıl oluşur?

Sıcak gaz, soğuk havadan hafiftir ve yükselir. Bacanın içindeki sıcak gaz sütunu ile dışarıdaki soğuk hava arasındaki bu ağırlık farkı, bacanın tabanında bir emme oluşturur. Bu emmeye çekiş denir. Çekiş, gazı cihazdan alıp bacanın ağzından dışarı atar.

Çekişi üç şey belirler:

  • Baca yüksekliği: Dikey hat uzadıkça çekiş artar.
  • Sıcaklık farkı: Baca gazı ile dış hava arasındaki fark büyüdükçe çekiş artar. Gaz yolda soğursa çekiş zayıflar.
  • Direnç: Dar kesit, dirsekler, uzun yatay hatlar ve pürüzler gazın akışını yavaşlatır.

Bu dengeyi baştan kurmanın yolu çekiş hesabıdır. Çap ve yalıtım bu hesapla seçilir: baca çapı nasıl belirlenir?

Baca çekmediği nasıl anlaşılır?

  • Cihazın bulunduğu ortamda duman, yanık ya da gaz kokusu
  • Kombi ya da kazanın sık arıza vermesi, alevin sönmesi
  • Cihaz yakınındaki duvarda ya da tavanda isli lekeler
  • Pencerelerde ve soğuk yüzeylerde olağan dışı buğu
  • Bacadan ya da bağlantı noktalarından su gelmesi
  • Cihazın ilk çalışmada zor ateşlenmesi, düzensiz yanması

Baca neden çekmez?

1. Baca çapı yanlış seçilmiştir

Dar çaplı bacada direnç artar ve gaz sığmaz. Gereğinden geniş çaplı bacada ise gaz yavaş akar, yolda soğur ve çekiş zayıflar. Cihaz değiştiğinde eski baca yeni cihaza uymayabilir; çap ve tip farklıysa adaptör ya da baca yenilemesi gerekir.

2. Baca kısa ya da çıkış yeri yanlıştır

Kısa bacada çekiş zayıf kalır. Bacanın ağzı çatının, yan binanın ya da bir duvarın oluşturduğu rüzgâr bölgesinde kalıyorsa rüzgâr gazı bacaya geri iter. Bu yüzden baca ağzının yeri ve yüksekliği projede belirlenir.

3. Hatta fazla dirsek ve uzun yatay bölüm vardır

Her dirsek ve her metre yatay hat, gazın önüne direnç koyar. Sonradan yapılan eklemelerle uzayan ve kıvrılan hatlar, ilk projede yeterli olan çekişi bozar.

4. Baca soğuktur, yalıtımı yoktur

Dış cephedeki yalıtımsız bir hatta gaz hızla soğur. Soğuyan gaz ağırlaşır, çekiş zayıflar ve yoğuşma artar. Bu sorun en çok kışın ve cihazın ilk çalıştığı dakikalarda görülür. Dış cephede çift cidarlı yalıtımlı baca bu yüzden kullanılır: tek ve çift cidarlı baca farkı.

5. Bacada kaçak vardır

Gevşeyen kelepçe, açık kalan temizleme kapağı ya da korozyonla delinen bir parça, bacaya dışarıdan soğuk hava alır. Bu hava gazı soğutur ve çekişi düşürür. Fanlı cihazların pozitif basınçla çalışan bacalarında ise kaçak daha tehlikelidir: gaz, kaçak noktasından doğrudan ortama çıkar. Bu yüzden belgeli bacalarda sızdırmazlık testi yapılır.

6. Baca tıkanmıştır ya da şapka uygun değildir

Kuş yuvası, düşen yabancı cisim, korozyondan dökülen parçalar ya da göçen bir boru kesiti daraltır. Şapkasız bacaya yağmur ve kar girer; uygun olmayan bir şapka ise gazın çıkışını engelleyebilir.

7. Ortamda yeterli yanma havası yoktur

Havasını bulunduğu odadan alan bacalı cihazlar, yanma için o ortamdaki havaya ihtiyaç duyar. Pencereler sıkı kapalıysa ya da havalandırma menfezi kapatılmışsa cihaz yeterli hava bulamaz ve çekiş bozulur.

8. Ortamdaki bir aspiratör havayı emiyordur

Mutfak davlumbazı, banyo aspiratörü ya da başka bir egzoz fanı, odadaki havayı dışarı atarak ortamda düşük basınç oluşturur. Bu emme, bacanın çekişinden güçlü olursa gaz bacadan ortama geri akar.

Baca neden geri basar?

Geri basma, bacadaki gazın dışarı yerine ortama yönelmesidir. Çekmeyen her baca geri basmaz; ama geri basan bir baca, çekişin bir noktada tersine döndüğünü gösterir. En sık üç neden vardır:

  1. Rüzgâr: Baca ağzına çarpan rüzgâr, gazı bacaya geri iter. Bu durum belirli rüzgâr yönlerinde ortaya çıkıyorsa baca ağzının yeri ya da yüksekliği yanlıştır.
  2. Ortamdaki düşük basınç: Aspiratör, davlumbaz ya da yetersiz yanma havası, ortamı bacadan daha güçlü emer.
  3. Ortak bacada yanlış bağlantı: Projesiz olarak aynı bacaya bağlanan cihazlarda, çalışan cihazın gazı çalışmayan cihaza geri akabilir. Birden fazla kazanın bağlandığı kaskad baca sistemlerinde bu yüzden ortak hat hesapla tasarlanır ve kazan üreticilerinin önerdiği klapeler kullanılır.

Açık ve kapalı yanma odalı cihazda fark var mı?

Var. Açık yanma odalı (bacalı) cihaz yanma havasını bulunduğu odadan alır; oda ve baca dengesine bağlıdır. Aspiratör ve yetersiz hava bu cihazları doğrudan etkiler. Kapalı yanma odalı cihaz ise havasını dışarıdan kendi kanalıyla alır ve gazı fanla atar; odanın basıncından çok daha az etkilenir. Ancak kapalı yanma odalı cihazın bacasında kaçak ya da tıkanma varsa o da arıza verir.

Baca çekmiyorsa ne yapılmalı?

  1. Güvenliği sağlayın. Geri basma varsa cihazı kapatın, ortamı havalandırın.
  2. Ne zaman olduğunu not edin. Yalnız rüzgârlı havada mı, aspiratör açıkken mi, cihaz ilk çalıştığında mı? Bu bilgi nedeni bulmayı hızlandırır.
  3. Bacayı kontrol ettirin. Çap, yükseklik, kaçak, tıkanma ve yanma havası yerinde ölçülür. Bacanın fotoğrafını ve cihaz bilgisini bize göndererek de başlayabilirsiniz.
  4. Nedeni düzeltin. Belirtiyi değil nedeni giderin: yanlış çapta baca yenilenir, kaçak noktası onarılır, yalıtımsız dış hat çift cidarlı bacaya çevrilir.

Palmiye Baca Sistemleri bacayı yerinde kontrol eder, sorunu ve çözümünü açıkça söyler. Fan uygulaması yapmaz; çekiş sorununu nedenini bulup bacada çözer. Bakım ve tadilat kapsamı: baca bakımı, onarımı ve tadilatı.

Kaynaklar ve standartlar

  • TS EN 13384-1: bacalar, ısıl ve akışkanlar dinamiği hesap yöntemleri (çekiş hesabı)
  • TS EN 15287-1 ve TS EN 15287-2: bacaların tasarımı, montajı ve devreye alınması
  • TS EN 1443: bacalar, genel kurallar

Sık sorulan sorular

Baca neden ilk çalışmada çekmez?

Cihaz ilk çalıştığında baca soğuktur; gaz soğuk boru duvarında hızla soğur ve çekiş zayıf kalır. Baca ısındıkça çekiş düzelir. Bu sorun uzun sürüyorsa ya da her çalışmada tekrarlıyorsa baca yalıtımsız, çapı büyük ya da hattı uzun olabilir.

Rüzgârlı havada baca neden geri basar?

Baca ağzı çatının, yan binanın ya da bir duvarın rüzgâr bölgesinde kalıyorsa rüzgâr gazı bacaya geri iter. Çözüm, baca ağzının yerini ve yüksekliğini düzeltmektir.

Davlumbaz açılınca kombi neden arıza veriyor?

Davlumbaz mutfaktaki havayı dışarı atar ve ortamda düşük basınç oluşturur. Kombi bacalı tipteyse ve aynı ortamdan hava alıyorsa bu emme bacanın çekişini yenebilir ve gaz geri akar. Yeterli yanma havası sağlanmalı; sorun sürerse baca ve cihaz yerinde kontrol edilmelidir.

Baca geri basarsa tehlikeli mi?

Evet. Baca gazında kokusuz ve renksiz karbonmonoksit bulunabilir. Geri basma fark edilirse cihaz kapatılmalı, ortam havalandırılmalı ve baca kontrol ettirilmeden cihaz yeniden çalıştırılmamalıdır.

Baca şapkası çekişi etkiler mi?

Etkiler. Şapka yağmur ve karın bacaya girmesini önler; ama gaz çıkışını daraltan ya da baca tipine uymayan bir şapka çekişi bozabilir. Şapka, bacanın çapına ve cihaz tipine göre seçilmelidir.

Çekmeyen bacaya fan takılır mı?

Palmiye Baca Sistemleri fan uygulaması yapmaz. Çekiş sorununun nedenini bulur ve bacada çözer: çap, yükseklik, dirsek, kaçak, yalıtım ya da yanma havası.

Baca çekiş sorununu kim çözer?

Önce bacayı yapan firmaya başvurun. Palmiye Baca Sistemleri bacayı yerinde kontrol eder, nedeni bulur ve gerekirse bacayı onarır ya da yeniler.

İlgili sayfalar

Projeniz için aynı gün teklif; arayın ya da yazın.